Augustinus revisited

Augustinus revisited, zo kun je mijn onderwerp wel noemen.

Wat was het dat mij al jong boeide bij het lezen van Augustinus en wat boeit mij nu nog steeds? Ik besef dat het toen al weinig te maken had met het kerkelijke kader en de persoon van Jezus die daarin werd gepredikt. In feite stond zijn persoon me bij het filosoferen in de weg, doordat hij in het kerkelijke milieu van die dagen theologisch al helemaal was ingevuld.

Hoe kom je daar weer onderuit?

Plato en Augustinus  vertegenwoordigden voor mij filosofie volgens de klassieke opvatting. Dat Augustinus een heilige was en kennelijk tot stichter van een kloosterorde was verklaard en dat hij een beroemd kerkvader en ketterbestrijder was geworden konden me niet echt warm maken,
maar je kon er niet omheen.

Augustinus revisited.

Het gaat om een Augustinus die ooit bestaan heeft, voordat hij zich in pastoraal en kerkelijke zorgen dompelde of er met de haren werd bij gesleept.

De filosoof, die in vuur en vlam raakte door het lezen van Cicero's Hortensius en die met vrienden filosofeerde over het geluk zonder dat hij nog een kerkelijk ambt beoefende.
En als zijn verhaal, zoals ik later ontdekte, iets met Christus te maken had, dan was hij het universele Woord, de Logos, waar ook de Grieken en Heidenen over spraken. En als het over een kerk ging dan omspande zij de hele wereld en heel de mensheid en was zij nog niet beperkt tot welke denominatie of groepering dan ook.

Ik was geraakt als het bij hem over het menselijk verlangen ging , over het zoeken naar geluk, over de onrust van ons hart dat geen rust kan vinden tenzij in God. Maar dat was dan een totaal andere God dan die van de theologie en de dogmatiek. Dat was een God die alles te maken had met onze erotische liefde, want Hij stond aan het begin daarvan en was er de vervulling van. De christelijke liefde en liefdadigheid die in de kerk werd gepredikt had voor mij betrekkelijk weinig meer te maken met die menselijke oerinspiratie. (Ik verklaar dat nader in mijn artikel Amor en Caritas) 

Misschien was Augustinus er zelf gedeeltelijk de oorzaak van dat heel zijn filosofie later met terugwerkende kracht door de theologie werd geaccapareerd. Maar het is toch vooral het enge kerkelijke denken dat het zicht op zijn oorspronkelijke genie voor mij heeft verduisterd.

Als het nog mogelijk is, wil ik terug naar de oorspronkelijke inspiratie, die humanistisch is te noemen en naar mijn idee nooit geheel en al in de persoon van Augustinus is uitgewist.